W skrócie
- Klasa R (R9-R13) pochodzi z laboratoryjnego testu rampowego DIN 51130 na nowej próbce pokrytej olejem.
- PTV to wynik badania wahadłem według PN-EN 13036-4, które można wykonać na ułożonej posadzce, na sucho i na mokro.
- Wytyczne ITB i poradnik Ministerstwa wskazują wahadło i próg 36 PTV dla posadzek w obiektach użyteczności publicznej.
- PTV i klasy R nie da się wprost przeliczyć: to dwie różne metody badania.
Na płytkach i kamieniu spotkasz dwie skale antypoślizgowości. Klasa R (R9-R13) pochodzi z laboratoryjnego testu rampowego według niemieckiej normy DIN 51130. Wartość PTV (Pendulum Test Value) to wynik badania wahadłem brytyjskim według normy PN-EN 13036-4, które można wykonać na gotowej, użytkowanej posadzce. Od 2018 roku to właśnie badanie wahadłem i próg 36 PTV wskazuje poradnik Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju dla obiektów dostępnych dla osób z niepełnosprawnościami. Poniżej wyjaśniamy, czym różnią się obie skale i kiedy której używać.
Czym jest klasa R według DIN 51130?
Test rampowy odbywa się w laboratorium. Osoba badająca, w obuwiu roboczym, chodzi do przodu i do tyłu po próbce materiału pokrytej olejem silnikowym. Rampa startuje w poziomie, a kąt nachylenia rośnie, dopóki badający nie przestanie bezpiecznie iść. Kąt, przy którym to następuje, określa klasę antypoślizgowości.
| Klasa | Kąt nachylenia rampy | Antypoślizgowość |
|---|---|---|
| R9 | od 6° do 10° | najniższa |
| R10 | powyżej 10° do 19° | niska |
| R11 | powyżej 19° do 27° | średnia |
| R12 | powyżej 27° do 35° | wysoka |
| R13 | powyżej 35° | najwyższa |
Każda klasa obejmuje szeroki przedział kątów, więc dwie płytki R10 mogą zachowywać się wyraźnie inaczej. Test opisuje też nowy materiał: nie mówi nic o tym, jak posadzka będzie się zachowywać po miesiącach intensywnego użytkowania. Według ITB badanie na próbce pokrytej olejem silnikowym może być nieadekwatne dla obiektów innych niż produkcyjne.
Klasy A, B i C dla stref boso (DIN 51097)
Dla miejsc, po których chodzi się boso (baseny, natryski, szatnie), stosuje się osobny test rampowy według DIN 51097: badający chodzi bez obuwia po próbce zwilżonej wodą z detergentem.
| Klasa | Minimalny kąt nachylenia |
|---|---|
| A | 12° |
| B | 18° |
| C | 24° |
Czym jest PTV i badanie wahadłem brytyjskim?
Badanie wykonuje się przenośnym wahadłem. Ramię z gumowym ślizgaczem imituje piętę pieszego uderzającą o posadzkę, a tarcie między ślizgaczem a powierzchnią jest wyrażane liczbowo jako wartość PTV. Ślizgacz i warunki badania dobiera się do sposobu użytkowania powierzchni: inaczej bada się ciągi, po których chodzi się w obuwiu, a inaczej strefy boso. Metodę opisuje norma PN-EN 13036-4.
Wynik interpretuje się według klasyfikacji brytyjskiej Inspekcji Bezpieczeństwa i Higieny Pracy (HSE):
| Wartość PTV | Ryzyko poślizgu |
|---|---|
| 0-24 | wysokie |
| 25-35 | średnie |
| 36 i więcej | niskie |
Dla porównania: przy 19 PTV ryzyko poślizgnięcia szacuje się na 1 do 2, a przy 36 PTV na około 1 do miliona. Tabela jest pasmem odniesienia, a nie oceną zgodności z przepisami: wynik zawsze odnosi się do warunków badania.
Jakie wartości PTV są wymagane w Polsce?
W Polsce dwa dokumenty wskazują badanie wahadłem:
- Wytyczne Instytutu Techniki Budowlanej dla budynków użyteczności publicznej: co najmniej 36 PTV na sucho i na mokro w strefie wejścia, w ciągach komunikacyjnych, pomieszczeniach sanitarnych, strefie handlowo-usługowej, na tarasach i balkonach oraz w pomieszczeniach narażonych na wodę; 80-110 PTV na sucho dla posadzek sportowych. Odporność na poślizg należy badać raz na 5 lat.
- Poradnik Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju „Standardy projektowania budynków dla osób niepełnosprawnych” (2018): wartość poślizgu nawierzchni mokrej nie niższa niż 36 PTV przez cały okres użytkowania, kontrolowana nie rzadziej niż raz na 3 lata.
Pełne zestawienie przepisów i stref znajdziesz na stronie Wiedza: przepisy i PTV.
PTV a klasa R: czy można je porównać?
Nie wprost. Obie skale mierzą co innego, inną metodą i w innych warunkach: klasa R to kąt rampy dla nowej próbki pokrytej olejem, PTV to tarcie ślizgacza na mokrej lub suchej posadzce, często już użytkowanej. Dlatego nie ma rzetelnej tabeli przeliczeń. Klasa R pomaga porównać płytki w katalogu, a PTV mówi, jak śliska jest konkretna posadzka dziś.
Zalety i ograniczenia testu rampowego
- Pozwala porównać materiały podłogowe i rodzaje obuwia w powtarzalnych warunkach laboratoryjnych.
- Wynik jest podawany przez producentów w kartach technicznych płytek.
- Każda klasa obejmuje szeroki przedział kątów, więc interpretacja jest przybliżona.
- Wymaga próbki badanej w laboratorium; nie da się go wykonać na ułożonej posadzce.
- Bada tylko powierzchnię zanieczyszczoną olejem (lub wodą z detergentem w DIN 51097).
- Nie mówi nic o trwałości antypoślizgowości w czasie użytkowania.
Zalety i ograniczenia badania wahadłem
- Daje wynik zarówno na sucho, jak i na mokro.
- Można je wykonać w laboratorium i na miejscu, na ułożonej posadzce.
- Pozwala badać małe próbki i ocenić posadzkę po latach użytkowania.
- Odwzorowuje chodzenie w obuwiu albo boso, zależnie od ślizgacza.
- Tę metodę wskazują Instytut Techniki Budowlanej, Państwowa Inspekcja Pracy i poradnik Ministerstwa.
- Badanie wielu punktów w dużym obiekcie wymaga czasu.
Którą skalę wybrać?
- Projektujesz lub kupujesz nową posadzkę: sprawdź klasę R (i klasę A/B/C dla stref boso) w karcie technicznej, ale pytaj też o wynik PTV na mokro, bo to on odpowiada polskim wytycznym.
- Zarządzasz obiektem, przygotowujesz odbiór lub przegląd: zleć pomiar PTV wahadłem na miejscu. Raport z wynikami dokumentuje stan posadzki.
- Wynik jest poniżej 36 PTV: posadzkę można doczyścić i zabezpieczyć antypoślizgowo, a efekt potwierdzić ponownym pomiarem.
Najczęstsze pytania
To wynik laboratoryjnego testu rampowego DIN 51130. Im wyższa klasa, tym większy kąt nachylenia rampy, przy którym osoba w obuwiu roboczym na powierzchni pokrytej olejem nie traci przyczepności: R10 to kąt powyżej 10 do 19°, R11 powyżej 19 do 27°.
